Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) là nơi cung cấp hơn 80% lượng gạo xuất khẩu mỗi năm. Tuy nhiên, thời gian gần đây, vùng ĐBSCL đang phải đối mặt với nhiều dịch bệnh trên cây trồng như: rầy nâu, vàng lá, lùn xoắn lá, lùn sọc đen... các dịch bệnh này đã phá hoại hàng trăm hecta lúa, ảnh hưởng nghiêm trọng tới xuất khẩu cũng như đời sống người dân.

Đặc biệt, gần đây mật độ rầy nâu có xu hướng xuất hiện sớm, gia tăng cả về mật độ và diện tích phân bố, tỷ lệ rầy mang bệnh cao, ở ĐBSCL là 83%, Đông Nam Bộ là 60%...

Hiệu quả từ phương pháp sinh học

Tại tỉnh Trà Vinh, trong vụ lúa mùa thu đông năm nay các hộ nông dân ở 3 huyện Cầu Kè, Trà Cú và Châu Thành của tỉnh đã ứng dụng chế phẩm sinh học Ometar trong sản xuất nên đã khống chế được dịch rầy nâu hại lúa, giảm 10 lần chi phí so với việc phun thuốc hóa học. Theo tính toán, chi phí sản xuất 100 gói chế phẩm Ometar theo quy mô hộ gia đình chỉ mất khoảng 750.000 đồng. Một vụ lúa phun 2 lần chi phí khoảng 84.000 đồng/ha, tiết kiệm được 354.000 đồng so với phun thuốc trừ sâu bệnh.

Năm 2009, Viện lúa ĐBSCL đã chuyển giao chế phẩm nấm xanh Ometar cho bà con nông dân của 6 xã thuộc huyện Cầu Kè, Châu Thành và Trà Cú tỉnh Trà Vinh. Nhờ đó, nông dân đã tự sản xuất được 1.564 gói chế phẩm phòng trừ rầy nâu cho 205 ha lúa trong các vụ hè thu, lúa mùa 2009 và vụ lúa Đông Xuân 2009 – 2010

Không chỉ ở Trà Vinh mà Tỉnh Sóc Trăng cũng đã ứng dụng các biện pháp sinh học trong quản lý dịch hại trên đồng ruộng từ rất sớm và đã đạt được hiệu quả tương đối cao. Theo Chi cục Bảo vệ Thực vật Sóc Trăng, năm 2009, tỉnh đã triển khai dự án “Xây dựng mô hình ứng dụng tổng hợp BIO – IPM” để nâng cao chất lượng cây trồng. Theo đó, dự án sẽ sử dụng các chế phẩm sinh học như Ometar, Bemetent và nấm xanh để phòng trừ sâu bệnh thay thế cho thuốc hóa học.

Việc sử dụng nuôi cấy nấm xanh đã góp phần khống chế được dịch rầy nâu và bệnh vàng lùn, xoắn lá tại Sóc Trăng tiết kiệm được 529.000 đồng/ha so với sử dụng thuốc hóa học.

Bên cạnh đó, việc triển khai mô hình “Nông dân tham gia làm khoa học” sử dụng chế phẩm sinh học để diệt rầy nâu thành công đã đem lại sự tin tưởng lớn đối với bà con nông dân. Việc áp dụng BIO – IPM đã giảm được 53kg lúa giống/ha (tiết kiệm được 415.000 đồng); về phân bón giảm 20,4 kg N/ha, 12,7 kg NPK/ha.

Ông Hồ Quang Cua – Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Sóc Trăng cho biết: Đến cuối năm 2008, mô hình nuôi cấy nấm xanh diệt rầy đã được thực hiện tại 6 huyện trong tỉnh với trên 300 hộ nông dân thực hiện thường xuyên trên diện tích 500 ha lúa mỗi vụ, bình quân nông dân giảm chi phí gần 5 triệu đồng/ha.

Theo ông Trần Hữu Khương, Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ thực vật tỉnh Long An, hàng năm có hàng ngàn ha lúa bị rầy nâu. Tuy nhiên, từ khi sử dụng nấm xanh diệt rầy trên những diện tích lúa bị nhiễm với mật độ trung bình từ 1.000 – 2.000 con/m 2 đã đạt khả năng diệt trừ khoảng 80% số rầy nâu.

Đáng ghi nhận là việc áp dụng biện pháp sinh học trong phòng trừ sâu bệnh hại lúa đã góp phần giảm sự bùng phát dịch rầy nâu trên diện rộng đồng thời giảm chi phí cho bà con nông dân so với sử dụng thuốc hóa học như trước kia, góp phần tăng năng suất, chất lượng và quan trọng nhất là không gây ảnh hưởng tới hệ sinh thái, con người và môi trường.

Nhân rộng mô hình sản xuất chế phẩm sinh học

Phó Cục trưởng Cục Bảo vệ Thực vật – Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) Nguyễn Hữu Huân cho biết: năm 2010, Cục sẽ tiếp tục đẩy mạnh việc triển khai ứng dụng kỹ thuật phòng trừ dịch hại bằng biện pháp sinh học trên cả nước, xây dựng và đưa hệ thống bẫy đèn đi vào hoạt động có nề nếp, phấn đấu khống chế dịch hại gây ra dưới 5% đối với cây lúa và dưới 7% năng suất đối với các cây trồng khác. Ông Huân nhấn mạnh: “Khả năng ứng dụng của biện pháp sinh học là rất cao. Do đó, các tỉnh phía Bắc cũng có thể áp dụng để phòng trừ, giảm thiểu diện tích bị sâu bệnh trong những vụ sau”.

Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Bùi Bá Bổng khẳng định: Vấn đề sử dụng các biện pháp sinh học trong phòng chống dịch hại đang được nhiều người dân quan tâm bởi hiệu quả, bảo vệ môi trường và không gây hại đến sức khỏe con người.

Hiện, công tác chuyển giao quy trình “sản xuất nhanh chế phẩm nấm xanh Ometar ở quy mô hộ gia đình” đã được triển khai sâu rộng tại 11 huyện thuộc tỉnh An Giang; 3 quận, huyện gồm Ô Môn, Thới Lai, Vĩnh Thanh - TP. Cần Thơ. Trong thời gian tới, Viện lúa ĐBSCL tiếp tục chuyển giao quy trình cho bà con nông dân ở tỉnh Trà Vinh, Kiên Giang và Đồng Tháp, tiến tới xã hội hóa việc sản xuất chế phẩm sinh học Ometar để phòng trừ rầy nâu đồng bộ, hiệu quả và bền vững.

Hiện nay, nhiều tỉnh, thành phố phía Bắc cũng đã bắt đầu áp dụng phương pháp sinh học vào sản xuất như sử dụng ong ký sinh, bọ đuôi kìm… để phòng trừ sâu hại rau. Bà Nguyễn Thị Hoa - Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ thực vật Hà Nội cho biết: Dự kiến trong năm nay sẽ xây dựng 10 mô hình điểm về giảm thiểu rủi ro thuốc bảo vệ thực vật ở cộng đồng gắn với sản xuất rau an toàn theo hướng sản xuất nông nghiệp bền vững.

Để tạo bước chuyển biến mạnh mẽ trong kinh tế nông nghiệp, nông thôn, vùng đồng bằng sông Cửu Long cần đẩy mạnh hơn nữa việc áp dụng khoa học kỹ thuật trong canh tác, đầu tư cơ giới hóa, áp dụng phương pháp sinh học… góp phần tăng năng suất, giảm chi phí, nâng cao hiệu quả tạo ra những sản phẩm hàng hóa chất lượng cao, khối lượng lớn đủ sức cạnh tranh trên thị trường. Phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn và nông dân ở đồng bằng sông Cửu Long đòi hỏi phải có chính sách và những bước đi mạnh mẽ, cụ thể, sự chỉ đạo quyết liệt của các cấp ủy Đảng, chính quyền và nội lực của người dân để làm giàu ngay trên chính quê hương mình.